Duymak ile konuşmayı anlamak neden aynı şey değildir?
Bir sesin varlığını fark etmek “duymak”; o sesin içindeki kelimeleri seçip anlamlandırmak ise “konuşmayı ayırt etmek” olarak düşünülebilir.
Konuşma, farklı frekanslardaki çok sayıda sesin birleşiminden oluşur. Ünlü harfler konuşmanın genel gücünü taşırken, s, f, ş, t ve k gibi ince sesler kelimelerin birbirinden ayrılmasına yardım eder. Yüksek frekanslarda işitme kaybı başladığında kişi konuşanın sesini duyabilir; ancak kelimeleri eksik, boğuk veya birbirine benzer algılayabilir.
Bu nedenle “Ses geliyor ama ne söylendiğini anlayamıyorum” şikâyeti yalnızca sesi yükseltmekle her zaman çözülmez. Konuşma ayrıntılarının ne kadar erişilebilir olduğu ve bu bilginin nasıl işlendiği birlikte değerlendirilmelidir.
Sık karşılaşılan belirtiler
Kalabalıkta zorlanma
Restoran, aile toplantısı veya iş ortamında tek kişiyi takip edememe.
Televizyonu yükseltme
Ses yüksek olsa bile diyalogların netleşmemesi veya altyazıya ihtiyaç duyma.
Sık tekrar isteme
“Ne dedin?” ya da “Bir daha söyler misin?” ifadelerini daha sık kullanma.
- Benzer kelimeleri veya ince ünsüzleri karıştırmak
- Telefon görüşmelerinde anlamakta daha fazla zorlanmak
- Uzun sohbetlerden sonra dinleme yorgunluğu yaşamak
- Konuşanın yüzünü görmeyince anlamanın belirgin biçimde azalması
Konuşmaları anlayamamanın olası nedenleri
1. Sensörinöral işitme kaybı
İç kulaktaki duyu hücrelerinin yaş, gürültü veya çeşitli sağlık durumları nedeniyle etkilenmesi konuşma seslerinin ayrıntılarını azaltabilir. Bu tip kayıpta ses yalnızca daha düşük değil, aynı zamanda daha az net algılanabilir.
2. Yüksek frekans işitme kaybı
Kişi çevre seslerini ve konuşmanın genel ritmini duyabilir; fakat kelimeleri birbirinden ayıran ince konuşma seslerini kaçırabilir. Bu durum özellikle kadın ve çocuk seslerinde, uzaktan konuşmada ve gürültüde daha belirgin olabilir.
3. Arka plan gürültüsü ve yankı
Gürültülü ortamda beyin, konuşmayı diğer seslerden ayırmak zorundadır. İşitme kaybı bulunan kişilerde bu görev daha fazla çaba gerektirebilir. Sert yüzeyli büyük odalardaki yankı da kelimelerin sınırlarını bulanıklaştırabilir.
4. Kulak kiri veya orta kulak problemleri
Kulak kiri, orta kulakta sıvı, kulak zarı sorunları ya da kemikçik zincirini etkileyen durumlar sesin iç kulağa ulaşmasını azaltabilir. Kulak muayenesi bu nedenlerin değerlendirilmesinde önemlidir.
5. İşitsel işlemleme güçlüğü
Bazı kişilerde saf ses eşikleri normal veya normale yakın olsa bile özellikle gürültüde konuşmayı ayırt etme güçlüğü görülebilir. Bu durum ayrıntılı değerlendirme gerektirir ve yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulamaz.
6. Uygun olmayan işitme cihazı ayarı
İşitme cihazı kullanıldığı hâlde konuşmalar net değilse cihazın teknik durumu, dome veya kalıp seçimi, kazanç ayarları, mikrofon özellikleri ve gerçek kulak ölçümü sonuçları kontrol edilmelidir.
Hangi testler yapılabilir?
Yalnızca saf ses testi her soruyu cevaplamaz. Şikâyetin niteliğine göre aşağıdaki değerlendirmeler birlikte planlanabilir:
Saf ses odyometrisi
Farklı frekanslardaki en düşük işitme seviyelerini belirler.
Konuşma odyometrisi
Konuşmayı alma ve kelimeleri doğru ayırt etme performansı hakkında bilgi verir.
Timpanometri
Orta kulak basıncı ve kulak zarı hareketliliğini değerlendirir.
Gürültüde konuşma testleri günlük yaşama daha yakın koşullarda konuşmayı ayırma becerisini inceleyebilir. İşitme cihazı kullanıcılarında ise REM ölçümü, cihazın kulak kanalında hedeflenen çıkışı sağlayıp sağlamadığını doğrulamaya yardımcı olur.
Odyogram tek başına yeterli olmayabilir
“Duyuyorum ama anlamıyorum” şikâyetini açıklamak için saf ses eşikleriyle birlikte konuşmayı ayırt etme, gürültüde dinleme ve orta kulak bulgularının birlikte değerlendirilmesi daha anlamlıdır.
Hangi çözümler değerlendirilebilir?
Doğru değerlendirme
Önce sorunun dış kulak, orta kulak, iç kulak veya başka bir etkenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı incelenir.
Kişiye özel cihaz
Uygun adaylarda işitme kaybına, konuşma skorlarına ve yaşam ihtiyaçlarına göre işitme cihazı seçilir.
Doğrulama ve takip
REM ölçümü, ince ayar, eğitim ve düzenli takip ile cihazın günlük yaşamdaki performansı desteklenir.
İşitme cihazları
İşitme cihazları yalnızca sesi yükseltmez; konuşma frekanslarına erişimi artırmak ve yönlü mikrofonlarla konuşmayı desteklemek üzere programlanabilir. Beklenen yarar kişiden kişiye değişir.
REM ölçümü
Her kulak kanalının akustik yapısı farklıdır. Gerçek kulak ölçümü, cihazın kulak içinde hedeflenen sesi üretip üretmediğini objektif olarak kontrol eder. REM ölçümü sayfamızı inceleyin.
Roger uzak mikrofon sistemleri
Toplantı, sınıf veya restoran gibi mesafe ve gürültünün belirgin olduğu ortamlarda Roger mikrofonlar, konuşmacının sesini uyumlu işitme cihazına doğrudan iletmeye yardımcı olabilir. Phonak Roger rehberimizi okuyun.
- Konuşan kişinin yüzünü görebileceğiniz bir konum seçin.
- Televizyon veya müzik gibi gereksiz arka plan seslerini azaltın.
- Restoranda gürültü kaynağından uzakta oturun.
- Konuşmacıdan bağırmasını değil, daha yavaş ve net konuşmasını isteyin.
Konuşmaları anlamakta zorlanıyor musunuz?
Saf ses işitme testi, konuşma değerlendirmesi ve ihtiyaç hâlinde cihaz performans kontrolü için Evren İşitme Merkezleri'nden randevu alın.
Sık sorulan sorular
Duyduğum hâlde konuşmaları neden anlayamıyorum?
İç kulak tipi işitme kaybı, yüksek frekans kaybı, arka plan gürültüsü, işitsel işlemleme güçlüğü veya uygun olmayan cihaz ayarı buna yol açabilir. Kesin neden testlerle belirlenir.
Normal işitme testi olduğu hâlde konuşmayı anlamama olabilir mi?
Evet. Saf ses eşikleri normal sınırlarda olsa bile gürültüde konuşmayı anlama güçlüğü bulunabilir. Konuşma ve gürültüde konuşma testleri ek bilgi sağlar.
İşitme cihazı konuşmaları tamamen netleştirir mi?
Doğru adaylarda önemli yarar sağlayabilir; ancak sonuç işitme kaybının tipi, konuşmayı ayırt etme kapasitesi, cihaz seçimi, ayar doğrulaması ve kullanım ortamına bağlıdır.
Hangi durumda doktora başvurmalıyım?
Ani veya hızla ilerleyen işitme kaybı, tek taraflı belirgin değişiklik, kulak akıntısı, şiddetli baş dönmesi veya nörolojik belirtiler varsa gecikmeden KBB hekimine başvurulmalıdır.
